Page 77 - Demo

75V%u00ebzhgoni m%u00ebnyrat e shqiptimit t%u00eb gjuh%u00ebs nga njer%u00ebz t%u00eb ndrysh%u00ebm. Si e shpreh turpin nj%u00eb vajz%u00eb, dembelizmin nj%u00eb djal%u00eb, nj%u00eb tjet%u00ebr guximin etj. n%u00ebp%u00ebrmjet shqiptimit? %u00c7far%u00eb efekti kan%u00eb emocione t%u00eb ndryshme n%u00eb artikulim? P%u00ebrpiquni t%u00eb rikrijoni m%u00ebnyr%u00ebn se si shqiptojn%u00eb njer%u00ebz t%u00eb ndrysh%u00ebm dhe se si i shprehin ata emocionet n%u00ebp%u00ebrmjet shqiptimit. Meq%u00ebn%u00ebse n%u00eb prodhimin e fjal%u00ebs s%u00eb folur luajn%u00eb nj%u00eb rol shum%u00eb t%u00eb madh muskuj t%u00eb ndrysh%u00ebm dhe, meq%u00ebn%u00ebse k%u00ebta muskuj ndikohen nga rrethanat, at%u00ebhere shqiptimi ndikohet shum%u00eb nga ndjenat q%u00eb na ngjallin situata t%u00eb ndryshme. P%u00ebr shembull, ndjenja e frik%u00ebs, e g%u00ebzimit shum%u00eb t%u00eb madh, e shtypjes dhe e presionit, diktojn%u00eb intonacione t%u00eb caktuara t%u00eb z%u00ebrit.M%u00eb posht%u00eb kemi shk%u00ebputur nj%u00eb fragment nga %u201cMbreti Lir%u201d i Shekspirit:K%u00ebto eklipset e fundit t%u00eb H%u00ebn%u00ebs dhe t%u00eb Diellit nuk jan%u00eb sh%u00ebnja t%u00eb mira p%u00ebr ne; ndon%u00ebse njohja e ligjeve t%u00eb natyr%u00ebs k%u00ebrkon t%u2019i shpjegojm%u00eb me k%u00ebt%u00eb e me at%u00eb arsye, po prap%u00eb njer%u00ebzia sheh se pas k%u00ebtyre shfaqjeve vijn%u00eb fatkeq%u00ebsirat. Dashuria ftohet, miq%u00ebsia largohet, v%u00ebllez%u00ebrit armiq%u00ebsohen; n%u00eb qytete ka kryengritje, n%u00eb fshtra p%u00ebr%u00e7arje, n%u00eb pallate tradhti dhe lidhjet midis birit e babait k%u00ebputen. Kjo pabesi e djalit tim vjen t%u00eb paralajm%u00ebroj%u00eb se biri do t%u00eb jet%u00eb n%u00eb armiq%u00ebsi me t%u00eb atin; m%u00ebrgimi i mbretit prej udh%u00ebs natyrale paralajm%u00ebron se babai do t%u00eb jet%u00eb n%u00eb armiq%u00ebsi me t%u00eb birin. %u00c7%u2019koh%u00eb q%u00eb po shohim; djall%u00ebzira, shtrig%u00ebsira, pabesira dhe gjith%u00eb ndryshimet shkat%u00ebrruese se si po na p%u00ebrcjellin n%u00eb varr.%u2022 Lexojeni monologun dhe p%u00ebrpiquni t%u00eb arrini nj%u00eb shqiptim sa m%u00eb t%u00eb mir%u00eb. Zmadhojeni tingullin derisa artikulimi t%u00eb jet%u00eb i sakt%u00eb.%u2022 Lexojeni monologun p%u00ebrs%u00ebri, k%u00ebt%u00eb her%u00eb p%u00ebr t%u00eb shprehur emocione. %u00c7far%u00eb efekti mund t%u00eb ket%u00eb z%u00ebm%u00ebrimi mbi shqiptimin e fjal%u00ebve? Cil%u00ebt jan%u00eb ata tinguj q%u00eb ju ndihmojn%u00eb t%u00eb shprehni revolt%u00eb dhe zem%u00ebrim? N%u00eb t%u00eb nj%u00ebjt%u00ebn m%u00ebnyr%u00eb, provoni shprehjen e frik%u00ebs dhe d%u00ebshp%u00ebrimit. Meqen%u00ebse t%u00eb trija k%u00ebto emocione jan%u00eb t%u00eb pranishme n%u00eb dram%u00eb, ato jan%u00eb t%u00eb pranishme edhe n%u00eb k%u00ebt%u00eb monolog.%u2022 Lexojeni monologun me synimin p%u00ebr t%u00eb shprehur nj%u00eb tipar t%u00eb personalitetit. %u00c7far%u00eb efekti do t%u00eb kishte mbi shqiptimin pompoziteti? Javashll%u00ebku? Budallall%u00ebku? %u2022 Po situata? Imagjinoni sikur po kurdiset nj%u00eb komplot, ose sikur jeni p%u00ebrpara nj%u00eb turme njer%u00ebzish t%u00eb mbledhur n%u00eb nj%u00eb miting publik etj.USHTRIMEUSHTRIMEPROCESE T%u00cb KRIJIMIT N%u00cb FJAL%u00cbN ARTISTIKE: MONOLOGUFjala monolog vjen nga greqishtja e vjet%u00ebr: monos = vet%u00ebm dhe logos = fjal%u00eb, bised%u00eb. Ai n%u00ebnkupton t%u00eb folur%u00ebn e brendshme t%u00eb personazhit dhe dialogun q%u00eb ai zhvillon me veten e tij. Sh%u00ebmbull tipik %u00ebsht%u00eb monologu i famsh%u00ebm i personazhit t%u00eb Hamletit nga tragjedia me t%u00eb njejtin titull e Shekspirit, %u201cT%u00eb rrosh a t%u00eb mos rrosh%u201d, ku kriza e personazhit %u00ebsht%u00eb aq e madhe, saq%u00eb ai v%u00eb n%u00eb pik%u00ebpyetje edhe vet%u00eb ekzistenc%u00ebn e tij. Nj%u00eb monolog tjet%u00ebr mjaft i fuqish%u00ebm i k%u00ebtij tipi %u00ebsht%u00eb ai i Plak%u00ebs Nic%u00eb n%u00eb romanin e Kadares%u00eb Gjenerali i ushtris%u00eb s%u00eb vdekur, tragjedia e humbjes s%u00eb bij%u00ebs s%u00eb nj%u00eb n%u00ebne dhe urrejtja p%u00ebr shkaktar%u00ebt e k%u00ebsaj tragjedie. Por monolog kemi edhe at%u00ebher%u00eb kur personazhi nuk i drejtohet vetvetes, por edhe t%u00eb tjer%u00ebve. Monolog%u00eb shum%u00eb t%u00eb fuqish%u00ebm jan%u00eb krijuar nga dramaturg%u00eb t%u00eb m%u00ebdhenj, si: Eskili, Sofokliu, Euripidi, Shekspiri, G%u00ebte, Shileri, Korneji, Rasini, Molieri, %u00c7ehovi, Ibseni, Brehti, Beketi etj. Monolog%u00eb shum%u00eb mbres%u00ebl%u00ebn%u00ebs kan%u00eb krijuar n%u00eb veprat e tyre edhe shum%u00eb romancier%u00eb, si: Servantesi, Hygoi, Balzaku, Dostojevski, Tolstoi, Kadareja etj.INTERPRETIMI I MONOLOGUT Q%u00eb n%u00eb krye t%u00eb her%u00ebs, duhet th%u00ebn%u00eb se, monologu, duke qen%u00eb pjes%u00eb e nj%u00eb vepre dramatike, i n%u00ebnshtrohet s%u00eb nj%u00ebjt%u00ebs analiz%u00eb q%u00eb kemi p%u00ebrdorur p%u00ebr pjes%u00ebn e plot%u00eb. Nga pikpamja e interpretimit, ai k%u00ebrkon t%u00eb nj%u00ebjtin proces zb%u00ebrthimi q%u00eb kemi shqyrtuar n%u00eb kapitullin %u201cTeknika dhe procese%u201d.